ТексергенҚасымов Бауыржан АсхатұлыНарколог дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- АХЖ-10 коды
- F10.3
- Кім жүргізеді
- көшпелі бригаданың нарколог дәрігері және емшара медбикесі
- Қайда
- пациенттің үйінде; бригадалар Алматы мен Астанада, ҚР-дың басқа қалаларына да барады
- Ұзақтығы
- бару өзі 2–4 сағат, бригада әдетте қоңыраудан кейін 1–2 сағат ішінде жетеді
- Анонимділік
- есепке қоюсыз, «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі бойынша дәрігерлік құпия
- Қашан шұғыл
- құрысу, сандырақ, галлюцинация, кеудедегі ауырсыну, қан аралас құсу — бірден 103 немесе 112
- Нәтиже
- ішімдікті тоқтату, ұйқы, 2–3 күнге бақылау жоспары және емдеу бойынша ұсыныстар
Нені білу маңызды
Туыстары бізге түнде қоңырау шалғанда, мен ең алдымен сабыр сақтап, бірнеше сұраққа жауап беруін өтінемін: ішімдік неше күннен бері жалғасып жатыр, адам не ішті және қанша мөлшерде, созылмалы аурулары бар ма, бұрын құрысу немесе «ақ қызба» болды ма. Бригаданың үйге баратыны немесе пациентті бірден стационарға апарған қауіпсіз екені осы жауаптарға байланысты. Үй форматының артықшылығы — ауыр күйдегі адамға ешқайда барудың қажеті жоқ, бірақ ол бәріне бірдей жарамайды.
Бару мақсаты — жай ғана «тамшылатқыш қою» емес, ішімдікті қауіпсіз тоқтату: интоксикацияны басу, сұйықтық пен электролиттердің орнын толтыру, мазасыздық пен дірілді азайту, адамға ұйықтап алуға мүмкіндік беру және сергек болудың алғашқы 2–3 күнінде асқынуларға жол бермеу. Сондықтан дәрігер тамшылатқыштан кейін бірден кетіп қалмайды: ол отбасына түнде қалай әрекет ету керегін, қандай белгілер қауіпті екенін және қашан қайта қоңырау шалу керегін түсіндіреді. Akalam клиникасында біз үйге баруды бүкіл ем емес, алғашқы қадам деп санаймыз.
Наркологты үйге қашан шақыру керек
- ішімдік екі-үш күннен артық созылып, адам өздігінен тоқтай алмайды
- таңертең қол дірілдейді, тершеңдік, жүрек қағуы байқалады, алкогольсіз күйі нашарлайды
- тамақ іше алмайды, тек алкоголь мен су ішеді, құсу болады
- мүлдем дерлік ұйықтамайды немесе бір-екі сағаттан үзіп-үзіп, қорқынышты түс көріп ұйықтайды
- өзі көмек сұрайды, бірақ ауруханадан қорқады немесе оған жете алмайды
- бұрын «өздігінен шығуға» тырысқанда алғашқы тәулікте-ақ қайта бұзылып кеткен
- қан қысымы, қант диабеті немесе жүрек аурулары бар, туыстары оның жағдайына алаңдайды
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Ішімдіктен өздігінен шығу неге қиын
Бірнеше күн бойы үздіксіз ішкенде ағза қайта құрылады: алкоголь жүйке жүйесі үшін «тежегіштің» рөлін атқара бастайды. Оны кенет алып тастағанда ми қозған күйде қалады — дірілдеу, мазасыздық, ұйқысыздық, қан қысымының секіруі осыдан. Бұл абстиненттік синдромның көріністері (АХЖ-10 F10.3), және адам қайта ішетіні — бейбастақтықтан емес, осы сезімдерді жеңілдету үшін.
Сонымен қатар этанолдың ыдырау өнімдері жиналады, сұйықтық, калий мен магний жоғалады, бауыр мен жүрек зардап шегеді. Сондықтан «жатып тынығуға» немесе тұздық ішуге тырысу аз көмектеседі, ал бақылаусыз кенет тоқтату пациенттердің бір бөлігінде 2–4-күні құрысуға немесе алкогольдік делирийге (ақ қызбаға) ұласуы мүмкін. Дәрігердің міндеті — «өзі өтіп кетеді» деп күтпей, осы кезеңді бақылаумен өткізу.
Нарколог қалай келеді: қадам-қадаммен
Алдымен дәрігер телефон немесе бейнебайланыс арқылы ішімдіктің ұзақтығы, аурулар мен дәрілер туралы сұрайды — бұл үй форматының жарайтынын шешуге көмектеседі. Бригада қарапайым киіммен, белгісі жоқ көлікпен келеді. Содан кейін тексеру: қан қысымы, тамыр соғысы, сатурация, қандағы қант, қажет болса ЭКГ. Осыдан кейін тамшылатқыш қойылады, әдетте 1–2 сағатқа. Соңында дәрігер жағдайды бағалап, жазбаша ұсыныстар қалдырады және келесі күні қоңырау шалуға келіседі.
Делирий белгілері (сананың шатасуы, галлюцинациялар), құрысу, бас жарақаты, суррогаттармен улану күдігі, жүректің ауыр аурулары, 2–3 аптадан ұзақ ішімдік, жүктілік болса немесе адам үзілді-кесілді бас тартса, үйде ішімдіктен шығару жүргізілмейді. Мұндай жағдайларда стационар керек, ал өмірге қауіп төнгенде — бірден 103 немесе 112. Үйде ешкімді күштеп емдемейді: ересек адам кем дегенде тексеруге келісуі тиіс.
Қалай көмектесеміз
Тексеру және жедел диагностика
Кез келген тамшылатқыш алдында дәрігер қан қысымын, тамыр соғысын, температураны, оттегі мен қант деңгейін өлшейді, неврологиялық және психикалық жағдайды бағалайды. Жүрек ауырса немесе аритмия болса, ЭКГ түсіріледі. Бұл кезең 10–20 минут алады, бірақ дәл осы тамшылатқыштың құрамын және үйде қалуға болатын-болмайтынын анықтайды. Тексерусіз «стандартты жиынтық» қауіпті болуы мүмкін.
Инфузиялық терапия
Тамшылатқышқа детоксикациялық және тұзды ерітінділер, В тобының дәрумендері, қажет болса гепатопротекторлар мен жүректі қолдайтын препараттар кіреді. Құрамы жеке іріктеледі: қан қысымы, салмақ, қосалқы аурулар ескеріледі. Көлемі мен жылдамдығын медбике бақылайды, дәрігер үнемі қасында болып, ағзаның реакциясын қадағалайды.
Мазасыздықты басу және ұйқыны қалпына келтіру
Мазасыздықты, дірілді және ұйқысыздықты дәрігер тек көрсетілім бойынша тағайындалатын, нақты адамға есептелген мөлшердегі препараттармен азайтады. Түсіну маңызды: тексерусіз және алкоголь аясында ұйықтататын дәрі қауіпті, сондықтан бұрын «көмектессе» де, үйдегі дәрі қобдишасынан «бірдеңе тыныштандыратынды» өздеріңіз бермеген жөн.
Алдағы күндерге жоспар
Тамшылатқыштан кейін отбасы ұсыныстар алады: сұйықтық ішу мен тамақтану тәртібі, түнде қандай белгілерді бақылау керек, қашан қайта бару қажет. Әдетте дәрігер келесі күні хабарласады, ал ауыр ішімдікте қайталама тамшылатқыш ұсынады. Осы жерде әрі қарай не істеу керегін — кеңесті, тәуелділікті емдеуді немесе оңалтуды да талқылаймыз.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифМаскүнемдікті емдеу үшін бір тамшылатқыш жеткілікті
ФактТамшылатқыш ішімдікті тоқтатып, интоксикацияны басады, бірақ тәуелділіктің өзін емдемейді. Одан кейін ештеңе өзгертпесе, келесі ішімдік көбіне бірнеше аптадан соң басталады. Сондықтан дәрігер бірден келесі қадамдар туралы айтады: кеңес, психотерапия, қаласа — кодтау.
МифҮйде адамды жай ғана ұйықтатып қою жеткілікті
ФактҚысқа эпизодта бұл кейде нәтиже береді, бірақ көп күндік ішімдіктен кейін алкогольді бақылаусыз кенет тоқтату қауіпті: 2–4 тәулікте құрысу мен делирий болуы мүмкін. Қан қысымы мен тамыр соғысын бақыламай ұйықтау — ем емес, жай күту.
МифҮйге келген нарколог міндетті түрде есепке қояды
ФактЖеке клиникадағы ақылы анонимді көмек диспансерлік есепке қоюсыз көрсетіледі. Пациент туралы мәліметтер — дәрігерлік құпия, оларды тек ҚР заңында тікелей көзделген жағдайларда ғана ашуға болады.
Құны: Үйде іштен шығару
| Үйде іштен шығару | |
| Наркологтың үйге келуі: тексеру және кеңес | 20 000 ₸ |
| Келесі күні қайта тамшылатқыш | 20 000 ₸ |
| Бақылаумен стационарда бір тәулік | 45 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Нарколог қаншалықты тез келеді?
Алматы мен Астанада бригада әдетте 1–2 сағат ішінде жетеді, түнде және мереке күндері де. Қазақстанның басқа қалалары үшін уақыт қашықтыққа байланысты, оны қоңырау кезінде бірден айтады. Дәрігер келгенге дейін құрысу, сананың шатасуы немесе кеудеде ауырсыну пайда болса, дәрігерді күтпеңіз — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Пациенттің өз келісімі керек пе?
Иә. Ересек адамды оның келісімінсіз емдеуге болмайды, дәрігер тамшылатқышты еркіне қарсы қоймайды. Көбіне адамның тексеруге келісуі жеткілікті — сабырлы әңгімеде көпшілігі процедураға да келіседі. Келісім болмаса, дәрігер туыстарға әрі қарай не істеу керегі туралы кеңес бере алады.
Дәрігер келгенге дейін ішуге бола ма?
«Жеңілдету үшін» алкоголь бермеген дұрыс, бірақ бөтелкені күштеп тартып алудың да қажеті жоқ. Адам қабылдайтын дәрілердің тізімін дайындап, алкогольді соңғы рет қашан ішкенін есіне түсіру маңыздырақ. Су беріңіз, құсу болса, бүйірімен жатқызыңыз және жалғыз қалдырмаңыз.
Қанша тамшылатқыш қажет болады?
Бір аптаға дейінгі ішімдікте көбіне бір рет бару жеткілікті, ұзағырақ болса — бірнеше күн ішінде 2–3 тамшылатқыш. Шешімді дәрігер көңіл-күйі, қан қысымы, ұйқы мен тәбет бойынша қабылдайды. Жақсару болмаса немесе жағдай нашарласа, стационарға ауысуды талқылаймыз.
Бригада келуіне не дайындау керек?
Төсек жанында бос орын, жақсы жарық, жүйені ілуге арналған ілгек не ілгіш, аурулар туралы құжаттар мен үзінді көшірмелер, дәрілер тізімі. Қасында бір сабырлы туысы болғаны жөн. Үй жануарларын басқа бөлмеге жапқан, балаларды көршілерге немесе басқа бөлмеге апарған дұрыс.
Ішімдіктен шыққаннан кейін не болады?
Алғашқы 2–3 күн адам әлсіз болады, нашар ұйықтауы мүмкін — бұл қалыпты жағдай. «Аздап-аздап» алкогольге қайта оралмау маңызды. Akalam клиникасында біз тәуелділікті емдеуді, психотерапияны немесе кодтауды талқылау үшін бірнеше күннен кейін нарколог кеңесін ұсынамыз — пациенттің өз қалауы бойынша.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат