ТексергенҚасымов Бауыржан АсхатұлыНарколог дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- АХЖ-10 коды
- F11.3
- Кім жүргізеді
- Нарколог дәрігер мен медбике, психикалық бұзылыстар болса, психиатр қосылады
- Қайда
- Негізінен Алматы мен Астанадағы стационар; амбулаторлық түрде — тек жағдай тұрақты болғанда және дәрігердің бақылауымен
- Ұзақтығы
- Жедел кезең — затқа және өтілге қарай бірнеше күннен 1–2 аптаға дейін; қалдық белгілер — одан ұзағырақ
- Анонимділік
- Анонимді, диспансерлік есепке қоймай; ҚР заңнамасы бойынша дәрігерлік құпия
- Қашан шұғыл
- Құрысу, сананың шатасуы, елестер, кеуденің ауыруы, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз
- Нәтиже
- Абстиненцияның жедел кезеңінен асқынусыз өту және емдеудің келесі кезеңіне дайын болу
Нені білу маңызды
Күнделікті тілде сындыру (ломка) деп абстиненттік синдромды атайды — тәуелділігі бар адам затты қолдануды тоқтатқанда дамитын жағдай. АХЖ-10 бойынша бұл F11–F19 айдарларындағы «.3» төртінші белгісі, опиоидтар үшін — F11.3. Адам бұлшықеттері мен буындарының сырқырауын, қалтырауды, терлеуді, мазасыздықты, ұйқысыздықты, жүрек айнуын, өте қатты құштарлықты сезінеді. Жағдай ауыр әрі азапты, дәл осы күндері көп адам азапты жеңілдету үшін затқа қайта оралады.
Дәрігердің міндеті — адамды осы кезеңнен қауіпсіз әрі барынша аялап өткізу. Akalam клиникасында біз «бір тәулікте ауырсынусыз» деп уәде бермейміз: белгілер болатынын адал түсіндіреміз, бірақ оларды едәуір әлсіретуге, ал асқынулардың алдын алуға болады. Ең бастысы — мен пациентке әрқашан сындыруды басу тек алғашқы есік екенін, оның артында тәуелділікті нағыз емдеу басталатынын айтамын, әрі адамды оған палатада жатқанда-ақ дайындаймыз.
Абстиненттік синдром қалай білінеді
- бұлшықеттердің, буындардың және белдің сырқырауы, денені «бұрап жатқандай» сезім
- кезек-кезек қалтырау мен ыстық басу, қатты терлеу, «тері түршігуі»
- қатты суық тигендегідей мұрыннан су ағу, көзден жас ағу, жиі есінеу мен түшкіру
- жүрек айнуы, құсу, іштің түйілуі мен ауыруы, іш өту, тәбеттің болмауы
- ұйқысыздық, алаңдаушылық, бір орында отыра алмау
- айқын мазасыздық, ашушаңдық, көңіл-күйдің түсуі және ашу-ызаның бұрқ етуі
- затты ойдан шығара алмау және қайта қолдануға деген қатты құштарлық
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Сындыру неге пайда болады және үйде «сындырып шығудың» қаупі неде
Тұрақты қолданғанда ағза заттың үнемі болуына бейімделіп, өзінің реттеуші жүйелерінің жұмысын өзгертеді. Зат түсуін тоқтатқанда бұл жүйелер қайта құрылып үлгермейді де, кері әсер басталады: ауырсыну, қозу, ас қорыту мен ұйқының бұзылуы. Абстиненцияның ауырлығы затқа, қолдану ұзақтығына, қосалқы ауруларға және ағзаның жалпы әлсіреуіне байланысты.
Затты жалғыз тастауға тырысу тек азабымен ғана қауіпті емес. Құсу мен іш өту сусыздануға әкеледі, әлсіреген адамдарда жүрек ырғағының бұзылуы мүмкін, ал кейбір заттарды тастағанда — құрысу мен психоз. Ең қауіптісі — қайта қолданып кеткенде артық дозалану: бірнеше күн үзілістен кейін төзімділік төмендейді, ал әдеттегі мөлшер өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан абстиненциядан дәрігердің бақылауымен өткен дұрыс.
Клиникада сындыруды басу қалай өтеді
Келмес бұрын қоңырау шалуға немесе онлайн хабарласуға болады: дәрігер соңғы рет қашан қолданғанын, қандай заттар мен дәрілер қабылданғанын, созылмалы аурулары бар-жоғын анықтайды. Түскен кезде нарколог пациентті қарап, қан қысымын, тамыр соғысын, сатурацияны өлшейді, ЭКГ жасап, талдау алады. Содан кейін ем тағайындалады: сұйықтықты толықтыратын инфузиялық терапия, ауырсынуды, жүрек айнуын, мазасыздықты жеңілдететін және ұйқыны жақсартатын құралдар, көрсеткіштерді тәулігіне бірнеше рет бақылау.
Үйде сындыруды басу тек жеңіл ағымда, бірнеше зат қатар қолданылмаған және ауыр аурулар болмаған жағдайда, қасында жауапты ересек адам болғанда ғана мүмкін — мұны дәрігер тексеруден кейін шешеді. Құрысуда, психотикалық белгілерде, жүктілікте, жүрек ауруларында, ауыр инфекцияларда стационар қажет. Онлайн кеңес тексеруді алмастырмайды. Есінен танса немесе тыныс алуы бұзылса — бірден 103 немесе 112.
Қалай көмектесеміз
Инфузиялық және симптоматикалық терапия
Көктамыр ішіне енгізілетін ерітінділер (тамшылатқыш) сұйықтық пен тұздардың жоғалуын толықтырып, бүйрек пен бауырдың жұмысын қолдайды. Бөлек дәрігер жүрек айнуына, бұлшықет пен іштің ауыруына, ішек бұзылыстарына қарсы құралдарды таңдайды. Барлық препараттар көрсетілімге қарай және қосалқы ауруларды ескере отырып, топтар бойынша тағайындалады — өз бетімен емделусіз және «үй» схемаларынсыз.
Мазасыздық пен ұйқыны түзету
Мазасыздық пен ұйқысыздық — абстиненцияның ең ауыр белгілерінің бірі. Дәрігер тыныштандыратын және ұйықтататын құралдарды, соның ішінде бензодиазепиндерді тағайындауы мүмкін — тек тағайындау бойынша және бақылаумен, жаңа тәуелділік қалыптаспауы үшін қысқа курспен. Қасында медициналық қызметкерлер жүретін палатаның тыныш ахуалы да көмектеседі.
Бақылау және асқынулардың алдын алу
Жедел кезеңде медбике қан қысымын, тамыр соғысын, дене қызуын, сананы үнемі бақылайды. Бұл психоздың, ырғақ бұзылысының немесе сусызданудың басталуын уақтылы байқап, емді бірден түзетуге мүмкіндік береді. Дәл осы тұрақты бақылау медициналық абстиненцияны қасында медициналық білімі бар ешкім жоқ үйде «сындырып шығуға» тырысудан ажыратады.
Тәуелділікті емдеуге көшу
Жедел кезеңнің соңында-ақ пациентке психотерапевт келеді: әрі қарай не болатынын талқылаймыз. Дәрігер рецидивке қарсы қолдаудың, оңалтудың және амбулаторлық сүйемелдеудің нұсқаларын түсіндіреді. Бұл кезеңсіз сындыруды басу жай ғана тынығу болып қалады, одан кейін қолдану көбіне шығарылғаннан кейінгі алғашқы апталарда-ақ қайта басталады.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифСындыруды бір тамшылатқышпен басуға болады
ФактТамшылатқыш жағдайды жеңілдетеді, бірақ абстиненттік синдром бірнеше күнге созылады. «Бірер сағатта» деген уәделер сақтандыруы тиіс: бақылаусыз белгілерді тез басу қауіпті болуы мүмкін, ал құштарлық одан кейін еш жаққа кетпейді.
МифҮйде күте тұрған дұрыс, бұл өлімге апармайды
ФактКейбір заттарды тастау құрысумен, психозбен, ауыр сусызданумен қатар жүреді. Бірақ басты қауіп — төзімділік төмендеп қалған кезде қайта қолданғанда болатын артық дозалану. Дәрігердің бақылауында бұл қауіптер айтарлықтай төмен.
МифСындырудан кейін тәуелділік өтеді
ФактФизикалық белгілер кетеді, ал психологиялық құштарлық айлар бойы сақталады. Сондықтан сындыруды басқаннан кейін келесі кезең қажет — нәтижені сақтауға көмектесетін психотерапия, рецидивке қарсы қолдау және оңалту.
Құны: Сынықтықты басу
| Сынықтықты басу | 50 000 ₸ |
| Наркологтың үйге келуі: тексеру және кеңес | 20 000 ₸ |
| Келесі күні қайта тамшылатқыш | 20 000 ₸ |
| Бақылаумен стационарда бір тәулік | 45 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Сындыру қанша уақытқа созылады?
Жедел кезең әдетте бірнеше күннен бір-екі аптаға дейін жалғасады, бұл затқа, өтілге және денсаулық жағдайына байланысты. Одан кейін әлсіздік, ұйқысыздық, көңіл-күйдің құбылуы сақталуы мүмкін. Дәрігер тексеруден кейін күтілетін көріністі түсіндіріп, емді барысында түзетіп отырады.
Сындыруды үйде басуға бола ма?
Тек жеңіл ағымда және дәрігер бетпе-бет қарағаннан кейін, ауыр аурулар мен заттарды қатар қолдану болмағанда және қасында жауапты адам болғанда ғана. Көп жағдайда медбике пациентті тәулік бойы бақылайтын стационар қауіпсізірек.
Ауыра ма?
Жағымсыз сезімдерді толықтай жою мүмкін емес, бірақ дәрігерлер ауырсынуды, жүрек айнуын, мазасыздықты және ұйқысыздықты едәуір жеңілдетеді. Пациентке алдын ала не күтетінін түсіндіреміз — бұл қорқынышты азайтып, жедел кезеңнен өтуге көмектеседі.
Стационарға өзіммен бірге не алу керек?
Шартқа арналған құжат, ыңғайлы киім, гигиена құралдары, қабылдап жүрген дәрілердің тізімі және бар болса үзінді көшірмелер. Не және қашан қолданылғанын дәрігерге шын айтыңыз: бұл айыптау үшін емес, емді қауіпсіз таңдау үшін қажет.
Емделгенім туралы полицияға немесе жұмысқа хабарлай ма?
Жоқ. Akalam анонимді түрде, диспансерлік есепке қоймай жұмыс істейді. Пациент туралы ақпарат ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады және тек заңда тікелей көзделген жағдайларда ғана ашылады.
Адам клиникаға барғысы келмейді. Не істеу керек?
Сот шешімімен болатын жағдайлардан басқа кезде ересек адамды келісімінсіз емдеуге болмайды. Отбасына арналған кеңеске жазылыңыз: дәрігер сабырмен қалай сөйлесу керектігін айтады. Жағдай өмірге қауіп төндірсе — есінен тану, құрысу, сирек тыныс алу — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат