ТексергенҚасымов Бауыржан АсхатұлыНарколог дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- АХЖ-10 коды
- F19.2
- Кім жүргізеді
- Емдеуді нарколог жүргізеді, психиатр, психотерапевт және психологтар қатысады; асқынулар болса — терапевт пен инфекционист
- Қайда
- Алматы мен Астанада стационар және амбулаторлық қабылдау; Қазақстанның басқа қалаларында — келісім бойынша үйге шығу және онлайн сүйемелдеу
- Ұзақтығы
- Детоксикация — бірнеше күннен бастап, тұрақтандыру — бірнеше апта, оңалту мен сүйемелдеу — бірнеше айдан бастап
- Анонимділік
- Диспансерлік есепке қоймай, ақылы анонимді емдеу; деректер дәрігерлік құпиямен қорғалған
- Қашан шұғыл
- Есінен тану, сирек тыныс алу, құрысу, психоз, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз
- Нәтиже
- Қолдануды тоқтату, тұрақты психикалық жағдай, рецидивтің алдын алу дағдылары және жұмысқа, отбасына қайта оралу жоспары
Нені білу маңызды
Маған көбіне пациенттердің өзі емес, аналары, әйелдері, ағалары — абдырап, қатты қорыққан жандар хабарласады. Ең алдымен айтатыным: психобелсенді заттарға тәуелділік (АХЖ-10 бойынша F11–F19 тобы) — түсінікті медициналық емдеу жолы бар ауру. Ол сындыруды (ломканы) басудан басталып, сонымен аяқталмайды: бұл емге кірер есік қана, одан кейін ішкі құштарлықпен, мінез-құлықпен, қарым-қатынаспен және адамның бүкіл өмірімен негізгі жұмыс басталады.
Akalam бағдарламасы ҚР ДСМ хаттамалары мен ДДҰ ұсынымдарына сүйене отырып, жүйелі түрде құрылады: тексеру, детоксикация, психикалық жағдайды тұрақтандыру, психотерапия, содан кейін оңалту және ұзақ сүйемелдеу. Біз отбасын адал ескертеміз: нәтиже адамның өзінің емге қаншалықты араласатынына байланысты, ал ремиссия — нүкте емес, айлар бойы қолдап отыруды қажет ететін үдеріс, онда отбасының да рөлі аз емес.
Отбасы наркологқа жүгінуі керек белгілер
- көрінер себепсіз көңіл-күйдің күрт құбылуы, ашушаңдық және жасырындық
- ұйқы тәртібінің бұзылуы: түнде ұйықтамау, күндіз ұйықтау, тәбеттің жоғалуы
- ақша мен бағалы заттардың жоғалуы, қарыздар, уақытын қайда өткізетіні туралы өтірік
- араласатын ортасының өзгеруі, бұрынғы әуесқойлықтан, оқудан немесе жұмыстан бас тарту
- сыртқы түрінің өзгеруі: арықтау, қарашықтардың кеңеюі немесе тарылуы, терідегі іздер
- тастауға әрекеттер ауыр халмен және қайта қолдануға оралумен аяқталады
- адамда мазасыздық, күдікшілдік немесе оғаш сөздер пайда болды
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Есірткі тәуелділігі неге кәсіби емдеуді қажет етеді
Психобелсенді заттар ләззат алу жүйесінің жұмысын қайта құрады: күнделікті қуаныштар бұрынғыдай рахат бермейді, ал ойды барған сайын затты іздеу билей бастайды. Физикалық тәуелділік те, затты тастағаннан кейін айлар бойы сақталатын психологиялық құштарлық та қалыптасады. Сондықтан өз бетімен «шыдап бағуға» тырысу көбіне рецидивпен, ал кейде төзімділіктің төмендеуіне байланысты артық дозаланумен аяқталады.
Көптеген пациенттерде тәуелділік мазасыздықпен, депрессиямен, жарақаттардың салдарымен немесе отбасындағы мәселелермен қатар жүреді. Тек денені ғана емдесе, бұл себептер еш жаққа кетпейді. Сондықтан біздің бағдарламаға психиатр мен психотерапевт қатысады: олар қосалқы бұзылыстарды бағалап, адамға күйзелісті, зерігуді және ішкі бостықты жеңудің басқа жолдарын табуға көмектеседі — онсыз ремиссия ұзаққа бармайды.
Нашақорлықты емдеу қалай құрылған: алғашқы қоңыраудан оңалтуға дейін
Кеңестен бастаймыз — оны туыстармен немесе пациенттің өзімен онлайн өткізуге болады: дәрігер не қолданылғанын және қанша уақыттан бері, қандай аурулары барын, артық дозалану болған-болмағанын анықтайды. Содан кейін бетпе-бет тексеру, талдаулар, ЭКГ және психикалық жағдайды бағалау. Нарколог детоксикация форматын ұсынады, тұрақтандырудан кейін психотерапевт пен психолог қосылады, одан әрі стационарлық немесе амбулаторлық оңалту талқыланады.
Ауыр жағдайда, бірнеше затты қатар қолданғанда, құрысуда, психотикалық белгілерде, ауыр инфекцияларда және жүктілік кезінде затты үйде тастау қауіпті — мұндайда стационар қажет. Тексерусіз онлайн форматта абстиненттік синдромға ем тағайындауға болмайды. Артық дозалану белгілері, есінен тану немесе тыныс алудың бұзылуы байқалса, дереу 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Қалай көмектесеміз
Медициналық детоксикация
Дәрігердің бақылауымен ағза заттан және оның ыдырау өнімдерінен арылады. Дезинтоксикациялық ерітінділер, абстиненттік белгілерді жеңілдететін, ұйқыны қалпына келтіретін және мазасыздықты азайтатын құралдар қолданылады — препарат топтарын дәрігер тексеруден кейін таңдайды. Бұл кезеңнің мақсаты — жедел кезеңнен қауіпсіз өтіп, адамды әрі қарайғы емге дайындау.
Психикалық жағдайды тұрақтандыру
Затты тастағаннан кейін көбіне ұйқысыздық, апатия, ашушаңдық және қатты құштарлық қалады. Психиатр депрессия немесе мазасыздық бұзылысы бар-жоғын бағалап, қажет болса ем тағайындайды. Кейбір жағдайларда дәрігер рецидивке қарсы қолдаудың бір бөлігі ретінде опиоидты рецепторлардың антагонистерін (апиындарға қарсы блокаданы) талқылайды — тек тексеруден кейін және пациенттің келісімімен.
Психотерапия және құштарлықпен жұмыс
Жеке және топтық сабақтар қауіпті жағдайларды тануға, құштарлықты жеңуге, отбасындағы сенімді қалпына келтіруге көмектеседі. Тәуелділікті емдеу үшін ДДҰ мен NICE халықаралық нұсқаулықтары ұсынған, тиімділігі дәлелденген когнитивтік-мінез-құлықтық терапия мен мотивациялық сұхбатты қолданамыз.
Оңалту және емнен кейінгі сүйемелдеу
Медициналық кезеңнен кейін оңалту форматын талқылаймыз: стационарлық орталық, амбулаторлық бағдарлама немесе қолдау топтары. Алғашқы айларда дәрігермен және психологпен тұрақты кездесу ремиссияны сақтауға көмектеседі, ал отбасы адамды қалай қолдауға және бұрынғы сценарийлерге қайта оралмауға болатыны туралы жеке кеңес алады.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифЕң бастысы — сындыруды басу, әрі қарай адам өзі жеңеді
ФактЗатты тастау кезеңі бірнеше күнге созылады, ал құштарлық айлар бойы сақталады. Психотерапия мен оңалтусыз пациенттердің көпшілігі қайта қолдануға оралады, әрі үзілістен кейін төзімділік төмендегендіктен артық дозалану қаупі жоғарырақ болады.
МифНашақорлықты емдеу — міндетті түрде есепке қою және заңмен проблема
ФактAkalam клиникасында емдеу анонимді түрде, диспансерлік есепке қоймай жүргізіледі. Пациент туралы мәліметтер — дәрігерлік құпия, ол тек ҚР заңнамасында тікелей көзделген жағдайларда ғана ашылады.
МифАдам емделгісі келмесе, ештеңе істеуге болмайды
ФактСот шешімімен болатын жағдайлардан басқа кезде ересек адамды келісімінсіз емдеуге болмайды. Бірақ отбасы көп нәрсе істей алады: нарколог пен психолог кеңесі, дұрыс сөйлесу, мотивациялық әңгіме. Тексеруге келісім көбіне дәл туыстардың мінез-құлқы өзгергеннен кейін пайда болады.
Құны: Нашақорлықты емдеу
| Нашақорлықты емдеу | 90 000 ₸ |
| Наркологтың үйге келуі: тексеру және кеңес | 20 000 ₸ |
| Келесі күні қайта тамшылатқыш | 20 000 ₸ |
| Бақылаумен стационарда бір тәулік | 45 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Жақын адам есірткі қолданса, неден бастау керек?
Отбасына арналған кеңестен бастаңыз — оны онлайн өткізуге болады. Дәрігер қауіптерді бағалауға көмектеседі, адаммен айыптамай қалай сөйлесу керектігін айтады және ол тексеруге келіссе не істеу керектігін түсіндіреді. Тергеу мен тінту ұйымдастырмаңыз: бұл әдетте жасырындықты күшейтеді.
Нашақорлықты емдеу қанша уақытқа созылады?
Детоксикация бірнеше күннен екі аптаға дейін, тұрақтандыру бірнеше аптаға созылады. Оңалту мен сүйемелдеу айларға есептелген. Нақты ұзақтықты дәрігер тексеруден кейін айтады, ол затқа, қолдану өтіліне және қосалқы ауруларға байланысты.
Амбулаторлық түрде емделуге бола ма?
Иә, егер жағдайы тұрақты болса, ауыр асқынулар болмаса және үйде қолдау болса. Пациент қабылдауларға келеді, психотерапиядан өтеді, ал дәрігер жағдайын бақылайды. Амбулаторлық түрде тоқтата алмаса, стационарды талқылаймыз.
Талдау тапсыру керек пе?
Иә. Емді қауіпсіз таңдау үшін қан талдаулары, бауырды бағалау, ЭКГ және инфекцияларға тексеру қажет. Заттарға тест дәрігерге жалпы көріністі түсінуге көмектеседі, бірақ ол пациенттің келісімімен жүргізіледі және үшінші тұлғаларға берілмейді.
Артық дозалануға күдік болса, не істеу керек?
Дереу 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Адам есінен танып қалса, бірақ тыныс алып жатса, оны бүйіріне жатқызыңыз, жалғыз қалдырмаңыз және ештеңе ішкізбеңіз. Өз бетіңізше «есін жиғызуға» тырыспаңыз — жедел жәрдемнің келуі кез келген үй шараларынан маңыздырақ.
Қазақстанның басқа қалаларының тұрғындарына көмектесесіздер ме?
Иә. Кез келген қаладан келген пациенттер мен отбасыларға онлайн кеңес береміз, бірқатар бағыттар бойынша дәрігердің үйге шығуы мүмкін. Стационарлық емдеу қажет болса, Алматы немесе Астанадағы клиникаға жатқызуды ұйымдастыруға көмектесеміз.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат