ТексергенӘбдірахманов Тимур МаратұлыПсихотерапевт дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- Кім жүргізеді
- тәуелділік бойынша кеңесші және психотерапевт; нарколог пен психиатр — көрсетілім бойынша; туыстар үшін — отбасылық терапевт
- Қайда
- Алматы мен Астана клиникаларындағы кездесулер мен топтар, Қазақстанның басқа қалаларының тұрғындары үшін онлайн формат
- Ұзақтығы
- 3 айдан 12 айға дейін: алғашқы айларда — апта сайын кездесулер, кейін сирегірек, жеке жоспар бойынша
- Анонимдік
- анонимді, есепке қоюсыз; емделу туралы мәліметтер жұмыс берушіге берілмейді, ҚР заңы бойынша дәрігерлік құпия
- Қашан шұғыл
- ұзақ ішуге ұласқан рецидив, артық дозалану белгілері, психоз, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 103 немесе 112, содан кейін қайталама курс туралы шешім
- Нәтиже
- тұрақты күн тәртібі, жұмыс немесе оқу, жаңа сергек араласу ортасы, отбасында қалпына келген сенім
Нені білу маңызды
Оңалтудан өткен адам үшін ең қауіпті кезең — шығарылғаннан кейінгі алғашқы айлар. Орталықта бәрі түсінікті болды: күн тәртібі, топ, қасында мамандар. Үйде оны бұрынғы проблемалар, қарыздар, жақындарының сенімсіздігі, бұрынғы өмірдегі таныстар және бұрын тұтыну алып отырған бос уақыт күтіп тұр. Ресоциализация бұл ауысу кенет болмауы үшін қажет. Біз нақ не істейтінімізді және неліктен бұл кезеңді өткізіп алуға болмайтынын түсіндірейін.
Оңалтудан кейінгі кезеңнің мақсаты — жаңа емдеу емес, нәтижені бекіту және қалыпты өмірді қалпына келтіру: жұмысты, күн тәртібін, қаржыны, араласу ортасын, қарым-қатынасты. ДДҰ мен NICE ұсынымдары тәуелділік кезінде ұзақ сүйемелдеудің маңызын атап өтеді, өйткені рецидивтер көбінесе сергектіктің бірінші жылында болады. Akalam клиникасында біз ресоциализацияны міндетті емес қосымша емес, бағдарламаның жалғасы ретінде қарастырамыз.
Оңалтудан кейінгі кезең кімге ерекше қажет
- адам стационарлық оңалтудан шығып, бұрынғы ортасына оралады
- қарыздар, айырылған жұмыс, аяқталмаған оқу немесе заңгерлік мәселелер бар
- айналасында ішуін немесе тұтынуын жалғастырып жүрген адамдар көп
- шығарылғаннан кейін мазасыздық, бостық, «енді немен өмір сүрем» деген түсініксіздік пайда болды
- отбасында өткенге байланысты сенімсіздік, бақылау, ұрыс-керіс сақталып отыр
- бұрынғы сергектік талпыныстары алғашқы айларда рецидивпен аяқталған
- күнді жоспарлау, ақшаны басқару, көмек сұрау дағдысы жоқ
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Неліктен рецидивтер көбінесе шығарылғаннан кейін болады
Оңалту кезінде адам триггерлердің көпшілігінен қорғалған. Шығарылғаннан кейін олар бірден қайтып келеді: жұмыстағы стресс, жанжалдар, мерекелер, ескі таныстармен кездесулер, бос кештер. Сонымен бірге сергектіктің алғашқы шабыты басылады, ал тұтыну жылдарында жиналған өмірлік проблемалар еш жаққа жоғалмаған. Егер осы сәтте қолдау мен жоспар болмаса, адам шиеленіспен жеке-дара қалады, ал оны басудың әдеттегі тәсілі белгілі.
Екінші себеп — әлеуметтік бостық. Тұтыну көбінесе өмірдің едәуір бөлігін алып тұрды: уақытты, араласуды, демалысты. Ол кеткенде бірдеңемен толтыру керек бостық пайда болады. Ресоциализация жаңа іс-шараларды құруға, сергек орта табуға, кәсібіне оралуға немесе жаңасын игеруге, отбасымен қарым-қатынасты қалпына келтіруге көмектеседі. Бұл жұмыссыз сергектік жаңа өмірдің бастауы ретінде емес, жоғалту ретінде қабылданады.
Ресоциализация қадам-қадаммен қалай өтеді
Шығарылғанға дейін-ақ кеңесші адаммен бірге жоспар құрады: ол қайда тұрады, немен айналысады, кіммен араласады, қандай жағдайлар қауіпті. Алғашқы айларда — кеңесшімен немесе психотерапевтпен бетпе-бет немесе бейне арқылы апта сайынғы кездесулер, қалпына келіп жатқандар топтары, жоспардың орындалуын тексеру. Нақты міндеттер бөлек талданады: жұмыс іздеу, қарыздарды өтеу, оқуға оралу. Отбасы кеңестерді жалғастырады. Уақыт өте келе кездесулер сирейді.
Оңалтудан кейінгі кезең рецидив кезіндегі медициналық көмекті алмастырмайды. Егер адам қайтадан ұзақ ішіп жүрсе немесе тұтынса, алдымен детоксикация қажет, содан кейін қайталама курс туралы шешім. Артық дозалану белгілері, құрысу, психоз, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Онлайн сүйемелдеу мүмкін, бірақ жағдай нашарласа, нарколог немесе психиатрдың бетпе-бет тексеруі қажет.
Қалай көмектесеміз
Жеке сүйемелдеу
Тәуелділік бойынша кеңесші адаммен жүйелі түрде кездесіп, өткен апталарды талдауға, тәуекелдің ерте белгілерін байқауға көмектеседі — ұйқының бұзылуы, ашушаңдық, ескі таныстарға оралу, ұсақ-түйектегі өтірік. Олар бірге жоспарды түзетеді. Мазасыздық, депрессия немесе жарақаттық тәжірибе қалқып шықса, психотерапевт немесе психиатр қосылады. Адам өзіне сүйенуді үйренуі үшін сүйемелдеу біртіндеп азаяды.
Қалпына келіп жатқандар топтары
Оңалтудан кейінгі адамдарға арналған топтар бетпе-бет және онлайн өтеді. Мұнда тек ішкі тартылу ғана емес, тұрмыстық қиындықтар да талқыланады: әріптестермен қалай сөйлесу керек, мерекеде ішімдіктен қалай бас тарту керек, алғашқы жалақыны рецидивсіз қалай өткеру керек. Сергектік мерзімі ұзақ қатысушылардың тәжірибесі жаңадан келгендерге практикалық шешімдер береді. Көпшілік өзара көмек қауымдастықтарына да қатысуын жалғастырады.
Әлеуметтік дағдыларды қалпына келтіру
Күн тәртібін құруға, бюджетті жоспарлауға, қарыздарды өтеу жоспарын жасауға, жұмыс сұхбатына дайындалуға, оқуға оралуға көмектесеміз. Заңгерлік мәселелер болса, бейінді мамандарға жүгінуге кеңес береміз. Адамның тек тұтынудан қашқақтап қана қоймай, міндеттерді шеше алатынын қайта сезінуі маңызды. Бұл өзін-өзі бағалауды және сергектікті сақтауға деген мотивацияны нығайтады.
Отбасылық жұмыс
Адамның үйге оралуы бүкіл отбасын өзгертеді. Жақындары көбінесе әлі сенбейді және бақылауды жалғастырады, ал адам өкпелеп, өзін қадағалауда жүргендей сезінеді. Отбасылық кездесулер ережелер туралы келісуге, жауапкершілік пен сенімді біртіндеп қайтаруға, қиындықтарды ашық талқылауға көмектеседі. Туыстар күйіп кетпеу және бірге тәуелділіктің (созависимость) үлгілеріне қайта оралмау үшін өздеріне де қолдау алады.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифОңалтудан кейін адам енді сау, қолдау қажет емес
ФактКурс дағдылар береді, бірақ олар айлар бойы бекиді. Сергектіктің бірінші жылы — рецидив қаупі жоғары кезең, ал тұрақты сүйемелдеу оны өтуге көмектеседі. Шығарылғаннан кейін бірден қолдаудан бас тарту — тұтынуға қайта оралудың жиі себебі.
МифРесоциализация — жай ғана жұмыс іздеу
ФактЖұмыс маңызды, бірақ ресоциализация кеңірек: күн тәртібі, қаржы, қарым-қатынас, жаңа араласу ортасы, бос уақыт, психологиялық тұрақтылық. Осы тіректерсіз тіпті жақсы жұмыстың өзі рецидивке әкелетін стресс көзіне айналуы мүмкін.
МифРецидив болса, бүкіл бағдарлама зая кетті
ФактРецидив жасалған жұмысты құнсыздандырмайды. Тез жүгініп, не болғанын талдау және қажет болса детоксикациядан немесе қысқа курстан өту маңызды. Адам қолдауға неғұрлым ерте оралса, салдары соғұрлым аз болады.
Құны: Ресоциализация және оңалтудан кейінгі қолдау
| Ресоциализация және оңалтудан кейінгі қолдау | 90 000 ₸ / ай |
| Стационарлық орталықта оңалту, ай | 299 000 ₸ |
| Амбулаториялық бағдарлама, ай | 120 000 ₸ |
| Бағдарламаны таңдау бойынша кеңес | тегін |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Оңалтудан кейінгі бағдарлама қанша уақытқа созылады?
Әдетте 3 айдан 12 айға дейін. Алғашқы айларда кездесулер апта сайын, кейін 2–4 аптада бір рет өтеді. Мерзім тәуелділіктің ауырлығына, жағдайдың тұрақтылығына, өмірлік жағдайларға байланысты. Біз кем дегенде жарты жыл сергектік өтпейінше сүйемелдеуді тоқтатпауды ұсынамыз.
Ресоциализациядан басқа қаладан онлайн өтуге бола ма?
Иә. Кеңесшімен кездесулер мен топтар Қазақстанның кез келген қаласынан бейне арқылы қолжетімді. Бұл оңалту Алматы немесе Астанада өтіп, ал адам басқа жерде тұратын болса ыңғайлы. Жағдай нашарласа, дәрігердің бетпе-бет тексеруін ұйымдастыруға көмектесеміз.
Жұмысқа орналасуға көмектесесіздер ме?
Біз кадр агенттігі емеспіз, бірақ кеңесші түйіндеме жазуға, жұмыс сұхбатына дайындалуға, жұмыс берушіге не және қалай айту керегін, жұмысты бағдарламамен қалай ұштастыру керегін ойластыруға көмектеседі. Емделу туралы мәліметтер жұмыс берушіге берілмейді: бұл дәрігерлік құпия.
Ресоциализацияға отбасының қатысуы қажет пе?
Өте қажет. Үйге оралу — ескі жанжалдар оңай қайта басталатын уақыт. Отбасылық кеңестер ережелер туралы, ақша туралы, рецидив белгілеріне қалай жауап беру керегі туралы келісуге көмектеседі. Туыстардың күйіп кетпеуі үшін өздерінің де қолдау алуы маңызды.
Рецидивтің алғашқы белгілерінде не істеу керек?
Келесі кездесуді күтпей, бірден кеңесшіге немесе психотерапевтке хабарлау. Белгілері — ұйқының бұзылуы, ашушаңдық, «бір рюмка болады» деген ойлар, ескі достармен кездесулер. Бірге кездесулер жиілігін арттыруға немесе дәрігерді қосуға болады. Егер тұтыну басталып кетсе және жағдай ауыр болса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Оңалту басқа орталықта болса, бағдарлама сәйкес келе ме?
Иә. Біз алғашқы кездесу өткізіп, емделу тарихымен танысамыз, ағымдағы жағдайды бағалап, сүйемелдеу жоспарын құрамыз. Қажет болса нарколог немесе психиатр тексеру жүргізеді. Бұрынғы емделу тәжірибесі ескеріледі, ал бағдарлама адамның ағымдағы міндеттеріне бейімделеді.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат