ТексергенӘбдірахманов Тимур МаратұлыПсихотерапевт дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- Кім жүргізеді
- Жүйелі отбасылық терапия бойынша дайындығы бар психотерапевт немесе клиникалық психолог; қажет болса психиатр қосылады
- Форматы
- Отбасының бірлескен кездесулері, жұппен немесе жасөспіріммен жеке кездесулер; Алматы мен Астанада күндізгі немесе онлайн
- Ұзақтығы
- Сессия 60–90 минут, 1–2 аптада бір рет; курс әдетте 8-ден 20 кездесуге дейін, кейде қысқарақ
- Құпиялылық
- ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия; есепке қойылмайды
- Шұғыл жағдайда
- Отбасындағы зорлық-зомбылық, қорқыту, отбасы мүшелерінің кез келгенінде өзіне қол жұмсау туралы ойлар — 112-ге, балалар мен жасөспірімдер үшін — 150-ге қоңырау шалыңыз
- Нәтижесі
- Өткір жанжалдар азаяды, түсінікті келісімдер пайда болады, қарым-қатынасты бұзбай қиын тақырыптарды талқылау дағдысы қалыптасады
Нені білу маңызды
Маған жиі осындай сөздермен келеді: «Біз енді айқайсыз сөйлесе алмаймыз» немесе «Ұлымыз бізбен сөйлеспей қойды, неге екенін түсінбейміз». Отбасылық терапия дәл мәселе бір адамның ішінде емес, адамдардың арасында өмір сүрген кезде қажет. Терапевттің міндеті — кінәліні іздеу немесе біреудің жағына шығу емес, әркімге басқаларды естуге және отбасы тұйықталып қалған қайталанатын шеңберді көруге көмектесу. Бұл — талаптарды талқылау емес, сабырлы, құрылымды жұмыс.
Отбасылық терапияның көршілес форматтардан айырмашылығын түсіну маңызды. Психотерапевттің жеке кеңесі бір адамға өз-өзін түсінуге көмектеседі. Бірге тәуелділікпен (созависимость) жұмыс — тәуелділігі бар адамның туыстарына көмек. Ал отбасылық терапия бүкіл отбасын тұтас қамтиды: ерлі-зайыптыларды, ата-аналар мен жасөспірімдерді, кейде әжелер мен аталарды. Ол ажырасу, бала туу, ауру, көшу, жақын адамнан айырылу кезінде және отбасы мүшелерінің бірі емделіп шыққаннан кейін орынды.
Отбасы қашан отбасылық психотерапевтке жүгінуі керек
- бір ұрыстар айлар бойы қайталанып, үнсіздікпен немесе айқаймен аяқталады
- жасөспіріммен байланыс үзілді: тұйықталу, қарсылық, үйден кетіп қалу
- бала туғаннан немесе көшкеннен кейін жұптағы қарым-қатынас күрт нашарлады
- отбасы жақын адамынан айырылуды, оның ауыр ауруын немесе мүгедектігін бастан кешуде
- отбасы мүшелерінің бірі тәуелділіктен емделіп оралды, және бәріне қайта бейімделу қиын
- ерлі-зайыптылар ажырасуды талқылап жүр және оны балаларға зиянсыз өткізгісі келеді
- бала «найзағай қағарға» айналды: үлкендер ашуын соған төгеді, оның оқуы мен ұйқысы нашарлады
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Неліктен отбасында ұзаққа созылған қиындықтар туындайды
Отбасы жазылмаған ережелермен өмір сүреді: кім шешеді, неге үндемейді, ашу мен нәзіктікті қалай білдіреді. Өмір тұрақты болғанда бұл ережелер жұмыс істейді. Бірақ өзгерістер кезінде — бала туғанда, жасөспірім есейгенде, ауру кезінде, жұмыстан айырылғанда — ескі ережелер жарамай қалады, ал жаңалары қалыптаспайды. Адамдар әдеттегідей әрекет етіп, әдеттегі жауап алады да, жанжал қайталанады. Жүйелі тәсілде мұны өзара әрекеттесу циклі деп атайды: оны көруге және өзгертуге болады.
Екінші жиі себеп — айтылмаған ауырсыну. Өкпелер, айырылулар, өткен ұрпақтардың ауыр тәжірибесі, жақындардың біреуінің тәуелділігі немесе психикалық ауруы сирек ашық талқыланады, бірақ бәріне әсер етеді. Балалар көбіне үлкендердің рөлін өз мойнына алады: ата-анасын жұбатады, делдал болады. Бұл жағдайлардың ешқайсысы отбасының «жаман» екенін білдірмейді; ол жай ғана өз күшімен жеңу тәсілдерін таусып қойған, және оған сырттан көмек керек.
Отбасылық терапия қалай өтеді: алғашқы қоңыраудан аяқталғанға дейін
Алдымен отбасы мүшелерінің бірі әкімшіге қоңырау шалады немесе жазады, біз сұранысты және отбасы құрамын қысқаша нақтылаймыз. Алғашқы кездесу, 90 минут, — келуге дайын барлық адаммен: терапевт әркіммен танысады, ережелерді түсіндіреді (кезекпен сөйлейміз, қорламаймыз, айтылған сөз кабинетте қалады) және отбасымен бірге мақсатты тұжырымдайды. Әрі қарай ортақ кездесулер жұппен немесе жасөспіріммен жеке кездесулермен кезектеседі. Сессиялар арасында шағын тапсырмалар беріледі. Отбасы мүшелері әртүрлі қалаларда тұрса, онлайн формат қолайлы.
Отбасында физикалық зорлық-зомбылық жалғасып жатса, отбасылық терапия жарамайды: ол кезде ең алдымен зардап шеккендердің қауіпсіздігі, полицияға жүгіну (102) және дағдарыстық көмек қажет, ал бірлескен кездесулер кейінге қалдырылады. Қатысушылардың біреуінде жедел психоз, өлім туралы ойлары бар ауыр депрессия немесе белсенді қолдану болса, алдымен психиатрдың немесе наркологтың тексеруі керек. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112-ге қоңырау шалыңыз.
Қалай көмектесеміз
Жүйелі отбасылық терапия
Біздің жұмысымыздағы негізгі тәсіл. Терапевт отбасының «проблемалы» мүшесіне емес, қарым-қатынастың қалай құрылғанына қарайды: кім кіммен одақта, кім шеттетілген, жауапкершілік қалай бөлінген. Шеңберлі сұрақтардың, генограмманың (бірнеше ұрпақтағы отбасы сызбасы) және қайталанатын жағдайларды талқылаудың көмегімен отбасы өз циклдерін сырттан көре бастайды және жауап берудің жаңа тәсілдерін сынап көреді.
Жұп терапиясы
Қиындықтар ең алдымен жұптағы қарым-қатынасқа қатысты болғанда тек екі серіктеспен ғана өтетін кездесулер: қызғаныш, суыну, опасыздық, ақша немесе бала тәрбиесі туралы үздіксіз дау. Серіктестердің қажеттіліктері мен өкпелерін қалай білдіретіні бойынша жұмыс істейміз, қиын әңгімені келісіммен аяқталатындай етіп жүргізуді үйренеміз. Некені сақтау туралы шешімді терапевт қабылдамайды — бұл жұптың өз таңдауы.
Жасөспірім және ата-аналармен жұмыс
Жасөспірім көбіне ата-анасының алдында сөйлеуден бас тартады, ал ата-аналар — жасөспірімнің алдында. Сондықтан біз кезектестіреміз: жасөспіріммен жеке кездесу, ата-аналармен жеке кездесу, содан кейін ортақ кездесу. Жасөспірім оның сөздері өмірге қауіп төнген жағдайлардан басқа кезде оның келісімінсіз айтылмайтынын біледі. Мақсат — байланысты қалпына келтіру және екі тарап та әділ деп санайтын ережелер туралы келісу.
Отбасына арналған психобілім беру
Отбасында депрессиясы, биполярлы аффективті бұзылысы, шизофрениясы, деменциясы немесе тәуелділігі бар адам болса, туыстарына не болып жатқанын түсіну маңызды. Психотерапевт аурудың қалай көрінетінін, не көмектесетінін және не симптомдарды күшейтетінін, күтім жүктемесін қалай бөлуге және жанып кетпеуге болатынын түсіндіреді. Мұндай тәсіл ауыр психикалық бұзылыстар кезінде отбасыларды қолдау жөніндегі NICE ұсынымдарына кіреді.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифОтбасылық терапевт кімнің дұрыс екенін шешіп береді
ФактТерапевт — сот емес және ешкімнің жағына шықпайды. Оның міндеті — әркімнің сөзін естірту және отбасына бәріне сәйкес келетін шешім табуға көмектесу. Егер біреу маман жұбайына немесе баласына олардың қате екенін «түсіндіріп береді» деп күтсе, алғашқы кездесуде біз бұл күтуді ашық талқылаймыз.
МифБіреуі бас тартса, терапия мүмкін емес
ФактДайын адамдармен бастауға болады. Отбасының бір мүшесінің мінез-құлқындағы өзгерістер қалғандарына міндетті түрде әсер етеді, және бас тартқандар кездесулерде ешкімді кінәламайтынын көріп, кейін жиі қосылады. Кейде жұмыс отбасының бір бөлігімен ғана жүреді — бұл да нәтиже береді.
МифОтбасылық психологқа тек ажырасар алдында барады
ФактБізге көбіне қарым-қатынасты сақтап, қиын кезеңнен өткісі келетін отбасылар келеді: бала туу, ауру, өтпелі жас, айырылу. Отбасы неғұрлым ертерек жүгінсе, жинақталған өкпе соғұрлым аз және курс әдетте соғұрлым қысқа болады.
Құны: Отбасылық терапия
| Отбасылық терапия | 25 000 ₸ |
| Психотерапевт кеңесі (50 мин) | 14 990 ₸ |
| Психолог кеңесі (50 мин) | 12 000 ₸ |
| Отбасылық сессия (80 мин) | 25 000 ₸ |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Қанша кездесу қажет болады?
Сұранысқа байланысты. Бір нақты мәселе бойынша келісу керек болса, кейде 4–6 кездесу жеткілікті. Ескі жанжалдар, отбасындағы айырылу немесе ауру кезінде курс әдетте 10–20 сессияны алады, ал олардың арасындағы аралықтар уақыт өте келе ұзарады. Мерзімді алғашқы кездесуде талқылаймыз және жұмыс барысында қайта қарастырамыз.
Балаларды ертіп келуге бола ма?
Иә. Бастауыш мектеп жасындағы балаларды әдетте олардың отбасында қандай орын алатынын көру үшін кездесулердің бір бөлігіне шақырады және оларға үлкендердің әңгімелерін жүктемейді. Жасөспірімдермен ата-аналарымен бірге де, жеке де жұмыс істейді. Тек ерлі-зайыптыларға қатысты тақырыптар балаларсыз талқыланады.
Отбасында тәуелділігі бар адам болса ше?
Отбасылық терапия көмектеседі, бірақ тәуелділіктің өзін емдеуді алмастырмайды. Адам қолдануды жалғастырса, алдымен нарколог кеңесі қажет. Туыстарына қатар бірге тәуелділікпен жұмыс көмектесуі мүмкін. Емделуден кейін отбасылық кездесулер ескі рөлдер мен сенімсіздіксіз өмірді қайта құруға көмектеседі.
Отбасылық терапия онлайн өте ме?
Иә, егер барлық қатысушылар бөгде адамдар естімейтін тыныш жерден қосыла алса. Отбасы мүшелері Қазақстанның әртүрлі қалаларында немесе шетелде тұрғанда онлайн ыңғайлы. Біріктіруге болады: кездесулердің бір бөлігі Алматыда немесе Астанада күндізгі, бір бөлігі бейне арқылы. Күрделі алғашқы кездесулерді көбіне күндізгі өткізуді ұсынамыз.
Терапевт біреуге екіншісінің айтқанын жеткізе ме?
Жоқ. Жеке кездесулерде айтылғанның қайсысын ортақ сессияға шығаруға болатынын алдын ала келісеміз. Жұмысты бұзатын құпияларды, мысалы, жасырын опасыздықты, терапевт шексіз сақтамайды және адамға онымен не істеу керектігін шешуге көмектеседі. Ерекшелік — өмір мен денсаулыққа қауіп.
Алғашқы кездесуге кім келуі керек?
Ең жақсысы — мәселе қатысты және келуге дайын барлық адам. Әзірге тек бір адам дайын болса, бұл қалыпты: алғашқы кездесуді сонымен өткізіп, жағдайды түсінуге және қалғандарын қалай шақыру керектігін бірге ойластыруға болады. Akalam клиникасында әкімші ыңғайлы уақыт пен форматты ұсынады.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат