ТексергенӘбдірахманов Тимур МаратұлыПсихотерапевт дәрігер · жаңартылды 11.11.2026
Негізгісі
- Кім жүргізеді
- нарколог пен психиатр медициналық бөлігін, психотерапевт пен кеңесші психологтар жеке, топтық және отбасылық жұмысты жүргізеді
- Қайда
- Алматы немесе Астанадағы оңалту бөлімшесі; Қазақстанның басқа қалалары үшін — келіп өтетін бетпе-бет курс және кейін онлайн сүйемелдеу
- Ұзақтығы
- затқа, тұтыну өтіліне, рецидивтерге және қосалқы бұзылыстарға байланысты әдетте 2 айдан 6 айға дейін, содан кейін қолдаушы кезең
- Анонимдік
- анонимді, есепке қоюсыз; ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия, ерекшеліктер — тек заң бойынша
- Қашан шұғыл
- тыныстың тежелуі, есінен тану, құрысу, психоз, өз-өзіне қол жұмсау туралы ойлар — бірден 103 немесе 112
- Нәтиже
- бағдарламадағы тұрақты сергектік, бас тарту және ішкі тартылуды басқару дағдылары, шығарылғаннан кейінгі жоспар, отбасымен қалпына келген байланыс
Нені білу маңызды
Туыстар әдетте көп нәрсе байқап көрілген сәтте қоңырау шалады: сындыруды басу, уәделер, басқа жерге көшу, кодтау. Оңалтудың мұның бәрінен айырмашылығын түсіндірейін. Детоксикация абстиненцияны бірнеше күнде бастан өткеруге көмектеседі, ал есірткіге тәуелділік мидағы марапаттау жүйесін бірнеше айға өзгертеді. Адам ұзақ уақыт бойы ішкі тартылуды, апатияны, көңіл-күйдің құбылуын сезінеді, және осы айларда оған тек медицина ғана емес, сондай-ақ орта, ережелер және ұстап тұруға көмектесетін адамдар қажет.
АХЖ-10-да мұндай жағдайлар F11–F19 бөлімінде әртүрлі зат топтарына тәуелділік синдромдары ретінде, АХЖ-11-де — психобелсенді заттарды тұтынудан туындаған бұзылыстар ретінде сипатталған. Кодты дәрігер тексеруден кейін қояды, сондықтан біз оны телефон арқылы атамаймыз. Akalam клиникасындағы оңалту ҚР ДСМ хаттамалары мен ДДҰ ұсынымдары бойынша құрылған: медициналық бақылау, қосалқы психикалық бұзылыстарды емдеу, психоәлеуметтік жұмыс, отбасының қатысуы және оңалтудан кейінгі сүйемелдеу.
Кімге тек детоксикация емес, оңалту көрсетілген
- сындыруды басқаннан кейін адам бірнеше күн немесе апта ішінде қайта тұтынуға оралады
- тұтыну күнделікті немесе ұзаққа созылған болды, заттар немесе олардың үйлесімдері ауысты
- қарыздар, заңмен қайшылықтар, жұмыстан немесе оқудан айырылу пайда болды
- тұтыну аясында психоз, дүрбелең немесе агрессия эпизодтары болды
- адам заттан басқаның бәріне қызығушылығын жоғалтты және сергектіктен мән көрмейді
- айналасында тек тұтынумен байланысты орта ғана қалды
- адамның өзі немесе отбасы жылдам шешімге емес, ұзақ бағдарламаға дайын
Өмірге қауіп төнгенде — ес-түстен айырылу, құрысу, елес көру, дозаның асып кетуі, өз-өзіне қол жұмсау ойлары кезінде — 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Балалар мен жастарға арналған сенім телефоны — 150.
Неліктен есірткіден кейінгі қалпына келу айларға созылады
Психобелсенді заттар мидың марапаттау жүйесіне әсер етеді: әдеттегі қуаныштар — тамақ, араласу, жұмыс — уақыт өте келе ләззат беруді тоқтатады. Тұтынуды тоқтатқаннан кейін бұл механизм баяу қалпына келеді. Адам бірнеше ай бойы бостықты, зерігуді, ашушаңдықты, ұйқының бұзылуын сезінуі мүмкін. Рецидивтердің көпшілігі дәл осы кезеңге келеді. Оңалту ми қайта құрылуы үшін, ал адам заттан тыс мән мен ләззат табуды үйренуі үшін уақыт, күн тәртібі және қолдау береді.
Екінші себеп — әлеуметтік. Тұтыну көбінесе нақты адамдармен, орындармен, мессенджерлермен, рәсімдермен байланысты. Сол жерге қайта оралған адам күніне ондаған триггерлерге тап болады. Сонымен қатар есірткіге тәуелді адамдардың көпшілігінде зат «басып тастаған» қосалқы мазасыздық, депрессиялық немесе жарақаттан кейінгі бұзылыстар бар. Оларды психиатр анықтап, емдемесе, сергектік тым ауыр болып шығады да, адам қайтадан жеңілдікті әдеттегі тәсілден іздейді.
Нашақорлықтан оңалту кезең-кезеңімен қалай өтеді
Бірінші қадам — отбасына немесе адамның өзіне арналған онлайн кеңес: нарколог тұтыну өтілін, артық дозалану, психоз, созылмалы инфекциялар болған-болмағанын анықтап, алдымен стационарда детоксикация қажет пе, соны шешеді. Содан кейін — бетпе-бет тексеру, талдаулар, психиатрмен әңгіме, ақпараттандырылған келісімге қол қою. Алғашқы апталар — бейімделу мен тұрақтандыру, кейін күнделікті топтар мен жеке терапиясы бар негізгі кезең, шығаруға жақын — үйге оралуға дайындық және отбасын оқыту.
Оңалту интоксикация немесе сындыру күйінде басталмайды — алдымен детоксикация. Жедел психоз, ауыр соматикалық асқынулар, компенсацияланбаған инфекциялар болса, адам алдымен бейінді бөлімшеде ем алады. Артық дозалану белгілерінде — сирек тыныс алу, көгеру, есінен тану — дереу 103 немесе 112. Ересек адамды бағдарламаға келісімінсіз орналастырмайды; мәжбүрлеп емдеу тек сот шешімі бойынша мүмкін.
Қалай көмектесеміз
Тұрақтандыру және медициналық бақылау
Нарколог ұйқыны, тәбетті, қан қысымын, талдау нәтижелерін бақылайды, қажет болса симптоматикалық ем тағайындайды — тек хаттамалар бойынша препарат топтарымен және тексеруден кейін. Психиатр депрессияның, мазасыздық бұзылысының, бастан өткерген психоздардың салдарының бар-жоғын бағалайды. Қосалқы бұзылыстарды емдеу бағдарламамен қатар жүреді, өйткені онсыз рецидив қаупі жоғары болып қала береді.
Когнитивті-мінез-құлықтық терапия және рецидивтің алдын алу
Психотерапевт «жағдай — ой — сезім — ішкі тартылу — тұтыну» тізбегін талдап, оны үзуге болатын нүктелерді табуға көмектеседі. Адам жеке тәуекелдер картасын жасайды: нақты адамдар, орындар, күйлер, күндер. Әр тәуекелге іс-әрекет жоспары әзірленеді. Бөлек бас тарту дағдылары және кездейсоқ тұтыну эпизодынан кейінгі мінез-құлық пысықталады, ол толық рецидивке айналмауы үшін.
Терапевтік қауымдастық және топтар
Бөлімшеде түсінікті құрылым бар: күн тәртібі, міндеттер, қарым-қатынас ережелері, топ алдындағы жауапкершілік. Бұл жиі жоғалып кететін келісімдер бойынша өмір сүру дағдысын біртіндеп қайтарады. Топтарда ішкі тартылу, ұят, қарым-қатынас, сенімнің жоғалуы талқыланады. Сергектік мерзімі ұзақ қатысушылар жаңадан келгендерге қалпына келу шынайы екенін көрсетеді, және бұл көбінесе мамандардың сөзінен де күштірек ынталандырады.
Отбасылық бағдарлама
Туыстар кеңестер мен отбасылық кездесулерден өтеді. Біз тәуелділіктің қалай құрылғанын, неліктен «қажет болып қалар» деп ақша беруге болмайтынын, манипуляцияларға және рецидивтің алғашқы белгілеріне үрейсіз және қорқытусыз қалай жауап беру керегін түсіндіреміз. Отбасы шекараларды және қолдауды бір мезгілде құруды үйренеді. Бұл адам үйге оралғанда ерекше маңызды, өйткені ремиссияның тұрақтылығын көп жағдайда дәл үй ортасы анықтайды.
Емдеу қалай өтеді
- 01Қоңырау немесе WhatsAppӘкімші мен кезекші дәрігер жағдайды нақтылап, дәл қазір не істеу керектігін айтады.
- 02Тексеру немесе кеңесДәрігер үйге келеді, клиникада қабылдайды немесе бейнебайланыс арқылы қосылады.
- 03Емдеу жоспарыФорматты таңдаймыз: үйде, стационар, психотерапия немесе оңалту — түсінікті бағамен.
- 04СүйемелдеуДәрігер мен психотерапевт байланыста, қайта қабылдау, отбасын қолдау және бұзылудың алдын алу.
Мифтер мен фактілер
МифНашақорлық емделмейді, оңалту пайдасыз
ФактТәуелділік — созылмалы жағдай, бірақ ұзақ ремиссияға қол жеткізуге болады, және көптеген адамдар заттарсыз жылдар бойы өмір сүреді. Оңалту мүмкіндікті арттырады, әсіресе одан кейін сүйемелдеу мен отбасының қатысуы болса. Адал тәсіл — толық жазылуға уәде беру емес, ұзақ ремиссияға жұмыс істеу.
МифБасқа қалаға кетсе болды, ішкі тартылу басылады
ФактОртаны ауыстыру сыртқы триггерлердің бір бөлігін жояды, бірақ ішкі триггерлер — мазасыздық, зерігу, шиеленісті затпен басу әдеті — адаммен бірге кетеді. Дағдыларсыз және қосалқы бұзылыстарды емдемей, жаңа жердегі рецидив әбден ықтимал.
МифШарттар неғұрлым қатал болса, нәтиже соғұрлым жақсы
ФактҚорлау мен зорлық тәуелділікті емдемейді, керісінше ұят пен сенімсіздікті күшейтеді. Айқын ережелер, құрмет, кәсіби терапия және ерікті қатысу нәтиже береді. Бұл ДДҰ ұсынымдарына және Қазақстанның пациент құқықтары туралы заңнамасына сәйкес келеді.
Құны: Нашақорларды оңалту
| Нашақорларды оңалту | 350 000 ₸ / ай |
| Стационарлық орталықта оңалту, ай | 299 000 ₸ |
| Амбулаториялық бағдарлама, ай | 120 000 ₸ |
| Бағдарламаны таңдау бойынша кеңес | тегін |
| Телефон арқылы кеңес | тегін |
Бағалар шамамен берілген: нақты құнын дәрігер тексеруден кейін, емдеу басталғанға дейін айтады.
Жасырын және құпия
Есепке қоймаймыз және мәліметтерді жұмыс берушіге немесе диспансерге бермейміз. Тегіңізді айтпауға болады; дәрігер белгісіз көлікпен келеді. Дәрігерлік құпия «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексімен қорғалған.
Клиника мекенжайлары
Сұрақтар мен жауаптар
Есірткіге тәуелді адамды оңалту қанша уақытқа созылады?
Көбінесе 2 айдан 6 айға дейін. Мерзім затқа, өтілге, бұрынғы рецидивтердің санына, психикалық бұзылыстардың болуына және үйде қандай қолдау күтіп тұрғанына байланысты. Нақты ұсынымды дәрігер бетпе-бет тексеруден кейін береді. Негізгі курстан кейін қолдаушы кезең маңызды — тағы бірнеше ай кеңестер мен топтар.
Алдымен міндетті түрде детоксикациядан өту керек пе?
Иә, егер адам жақында тұтынған болса немесе абстиненция белгілері болса. Оңалту анық сана мен тұрақты жағдайды талап етеді. Детоксикация дәрігердің бақылауымен, ауыр абстиненцияда — стационарда жүргізіледі. Әдетте ол бірнеше күн алады, содан кейін адам оңалту бағдарламасына ауысады.
Адамды орталыққа оның келісімінсіз орналастыруға бола ма?
Жоқ. Ересек адамды ерікті түрде емдейді. Еріксіз емдеу тек ҚР заңында белгіленген тәртіппен сот шешімі бойынша мүмкін. Отбасы наркологтан кеңес ала алады: біз адаммен қалай сөйлесу керегін және кем дегенде тексеруді қалай ұсыну керегін түсіндіреміз. Өмірге қауіп төнсе, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Оңалтудан кейін есепке қоя ма?
Жоқ. Емдеу ақылы анонимді негізде, диспансерлік есепке қоюсыз жүргізіледі. Пациент туралы мәліметтер ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі бойынша дәрігерлік құпия болып табылады және тек заңда тікелей көзделген жағдайларда ғана беріледі.
Бағдарлама кезінде туысыммен қалай байланыс ұстауға болады?
Қоңыраулар мен келулер келісілген кесте бойынша, әдетте бейімделу кезеңінен кейін өтеді. Бұл жаза емес: алғашқы апталарда адамға өзіне назар аударуы керек. Осы уақытта отбасы кеңестер алады, ал пациенттің жай-күйі туралы оған емдеуші дәрігер хабарлайды — пациент келісім берген шекте.
Шығарылғаннан кейін рецидив болса не істеу керек?
Күтпеу және жасырмау. Рецидив — дәрігерге қайта оралуға себеп, бәрі бекер болды дегеннің дәлелі емес. Кейде бірнеше қосымша кеңес жеткілікті, кейде қысқа қайталама бағдарлама қажет. Артық дозалану немесе психоз белгілері болса, бірден 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Дереккөздер және тексеру
Материалды Akalam медициналық редакциясы мыналар негізінде дайындады:
- АХЖ-10 және АХЖ-11: психикалық және мінез-құлық бұзылыстары
- ҚР ДСМ диагностика және емдеу клиникалық хаттамалары
- «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР Кодексі
- ДДҰ: психикалық денсаулық және психобелсенді заттарды қолдану туралы материалдар
- NICE және APA: клиникалық нұсқаулықтар
Ақпарат анықтамалық сипатта және дәрігер кеңесін алмастырмайды. Редакциялық саясат